2014/12/15

Nhật Ký Biển Đông: Một Thế Giới Thật Đáng Buồn!

Nhật Ký Biển Đông: Một Thế Giới Thật Đáng Buồn!

Nhật Ký Biển Đông hai tuần đầu Tháng 12 ghi nhận những chuyển biến quan trọng như sau:

- BUDAPEST (Reuters) ngày 3/12/2014: “Bộ Trưởng Ngoại Giao Hung Gia Lợi đã triệu tập Đại Sứ Hoa Kỳ tại Budapest để chất vấn về lời tuyên bố của TNS John McCain trong buổi điều trần chuẩn y việc bổ nhiệm Bà Colleen Bell làm đại sứ tại Hung Gia Lợi - đã gọi Thủ Tướng Orban của Hung Gia Lợi là “nhà độc tài tân phát- xít”. Hiện nay Hung Gia Lợi vì lợi ích quốc gia, vừa là thành viên của Liên Hiệp Âu Châu nhưng lại có khuynh hướng thân Nga khiến gây khó chịu cho Mỹ và NATO. TNS John McCain hiện nổi tiếng trong chính trường Mỹ vì những lời phát biểu và đề nghị hiếu chiến trong những vấn đề Syria, Iran, Iraq, Afghanistan, ISIS và Ukraina cũng giống như Cựu TNS Barry Goldwater cùng Tiểu Bang Arizona với Ô. McCain năm xưa.

-VOA tiếng Việt ngày 4/12/2014: “Tổng thống Nam Phi Zacob Zuma, với sự tháp tùng của nhiều bộ trưởng cấp cao, đã đến Trung Quốc hôm thứ Tư trong chuyến viếng thăm chính thức kéo dài hai ngày. Đây là một bước tiến khác nữa trong mối quan hệ khá tốt đẹp giữa Nam Phi với đối tác thương mại lớn nhất của họ.” Nam Phi là thành viên của khối kinh tế BRICS bao gồm: Brasil, Russia, India, China và South Africa.

-Market Watch ngày 4/12/2014: Trong bài viết ”It’s official: America is No.2 to China” Brett Arends viết, “Không phải dễ dàng nói ra chuyện này, nhưng tôi buộc phải nói: Chúng ta ngày hôm nay không còn là hạng nhất nữa mà là hạng hai. Phải, đó là chuyện chính thức. Trung Quốc vượt qua chúng ta về kinh tế và trở thành lớn nhất thế giới. Đây là lần đầu tiên kể từ thời Tổng Thống Ulysses S. Grant (1869) (*1). Hoa Kỷ không còn là cường quốc kinh tế hàng đầu của hành tinh này nữa.” Cũng theo bài viết này, so sánh về xuất lượng (output) (*2) của các lãnh vực hàng hóa và dịch vụ, Trung Quốc $16.6 ngàn tỉ đô-la trong khi của Hoa Kỳ là $16.3 ngàn tỉ đô-la. Mới vào năm 2000, xuất lượng (output) của Hoa Kỳ gấp ba lần Trung Quốc.” (There’s no easy way to say this, so I’ll just say it: We’re no longer No. 1. Today, we’re No. 2. Yes, it’s official. The Chinese economy just overtook the United States economy to become the largest in the world. For the first time since Ulysses S. Grant was president, America is not the leading economic power on the planet.)

-Reuters ngày 12/4/2104: “Theo nguồn tin từ chính phủ, Chủ Tịch Trung Hoa Tập Cận Bình hối thúc Trung Quốc phát triển nhanh những thiết bị quân sự thật tiên tiến để xây dựng một quân đội thật mạnh.” Tin này được loan đi giữa lúc Quốc Hội Hoa Kỳ dự định chuẩn chi một ngân sách quốc phòng 585 tỉ đô-la tức hơn bốn lần ngân sách quốc phòng của Hoa Lục ($131.3 tỉ đô-la). Ngân sách quốc phòng của Mỹ là ngân sách lớn nhất thế giới.

-Voice of Russia ngày 6/12/2014: “Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng Thống Pháp Francois Hollande đã có cuộc hội kiến chớp nhoáng mà không được sắp xếp trước tại Moscow. Tin tức trên chỉ được Điện Elysee và Kremlin công bố rộng rãi với báo giới sau đó. Cuộc hội kiến diễn ra khi Ô. Hollande đang trên đường từ Kazakhstan quay trở về Pháp. Hiện tin tức về cuộc thảo luận giữa hai người đứng đầu Nga-Pháp chưa được tiết lộ.” Bầu không khí chính trị của nước Pháp và Âu Châu nói chung khác với bầu không khí chính trị của Mỹ. Do lịch sử để lại, Âu Châu là hệ thống chính trị đa đảng. Ngoài Đảng Bảo Thủ. Âu Châu còn có Đảng Cộng Sản, Đảng Xã Hội (của Ô. Hollande) và Đảng Cánh Tả …do đó lập trường chống Nga bây giờ và chống Liên Bang Xô-viết trước đây của Âu Châu có đôi chút khác Mỹ. Một số chính khách Âu Châu quan niệm rằng Mỹ ở xa còn Nga thì muôn đời là “láng giềng gần khổng lồ”. Thời Kỳ Chiến Tranh Lạnh đã làm khổ cả Âu Châu và Liên Bang Xô-viết. Nay cuộc khủng hoảng Ukraina đang lôi kéo Âu Châu-Hoa Kỳ-Nga vào cơn ác mộng Chiến Tranh Lạnh Mới mà thiệt thòi và đổ vỡ là Âu Châu chứ không phải Hoa Kỳ. Hiện Âu Châu chưa ra khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế. Chiến lược “cấm vận” để triệt hạ Nga do Mỹ lãnh đạo khiến Nga khốn đốn nhưng Âu Châu cũng thiệt hại nặng nề. Không biết Ô. Hollande bàn gì với Ô. Putin, ngoài vấn đề Ukraina còn có chuyện bàn giao hai hàng không mẫu hạm Mistral chở trực thăng đang bị neo lại trị giả khỏang 1.6 tỉ đô-la. Nếu hủy bỏ hợp đồng, Pháp phải bồi thường cho Nga 3 tỉ. Hiện nay Ô. Hollande đang bị phe đối lập tố là “theo đuôi Mỹ”.

-VnPlus ngày 6/12/2014: “Anh sẽ thiết lập một căn cứ quân sự mới ở Bahrain theo thỏa thuận đạt được với quốc gia vùng Vịnh (Vịnh Ba Tư *) này nhằm tăng cường hợp tác đối phó với những mối đe dọa an ninh trong khu vực. Đây sẽ là căn cứ quân sự thường trực đầu tiên của Anh tại Trung Đông trong vòng bốn thập kỷ qua. Căn cứ mới có thể chứa được những tàu lớn như tàu khu trục và tàu sân bay, ngoài 4 tàu rà phá mìn của Anh đã và đang hoạt động từ cảng Mina Salmon ở Bahrain.” Đây là một chuyển động quân sự phối hợp Anh-Mỹ để khống chế vùng dầu lửa Trung Đông và răn đe Iran với cuộc viếng thăm Cảng Bandar Abbas mới đây của hai tuần dương hạm Trung Quốc. Theo tình báo Mỹ, tàu ngầm nguyên tử Trung Quốc thấy xuất hiện ở Sri Lanka và Vịnh Ba Tư.

-VnPlus ngày 10/12/2014: TT. Nguyễn Tấn Dũng viếng thăm Nam Hàn theo lời mời của Tổng Thống  Park Geun Hye (Pắc Cưn Hê). Hai bên chứng kiến lễ ký kết Hiệp Định Thương Mại Tự Do Việt-Hàn và dự định đưa kim ngạch trao đổi mậu dịch lên 70 tỉ vào năm 2020.

-International Business Times ngày 10/12/2014: “Máy bay ném bom của Trung Quốc bay kiểu dọa nạt gần các đảo của Nhật Bản. Các nhà phân tích cho rằng (với tầm hoạt đông như vậy) (*) Căn Cứ Guam có thể bị đe dọa.” (Chinese Military Bomber Aircraft Fly Menacingly Near Japan Islands; Analysts Say Guam Base Can Be Under Threat.)

-AP (Washington) ngày 11/12/2014: “Tại trụ sở thượng nghị viện, Cựu Thượng Nghị Sĩ Carl Levin, nguyên Chủ Tịch Ủy Ban Quốc Phòng vào Thứ Năm, đã đưa ra những dữ kiện mới mà ông coi đó là bằng cớ chứng tỏ bộ tham mưu của Tổng Thống Bush (Con) đã lừa dối đất nước để đưa tới cuộc chiến tranh Iraq. “ (The chairman of the Senate Armed Services Committee released new information on Thursday that he claims is evidence that the Bush administration misled the nation in the run-up to the war in Iraq. In a speech on the Senate floor, retiring Sen. Carl Levin,). Sự lừa dối mà cựu TNS Carl Levin mới khám phá ra là bộ tham mưu của Ô. Bush (Con) - qua Phó Tổng Thống Dick Cheney - đã dùng một tin tức phỏng đoán chưa được kiểm chứng (unconfirmed suspicion) để kết tội Saddam Hussein liên quan đến cuộc tấn công ngày 9/11/2001.

-Reuters (Bắc Kinh) ngày 12/12/2014: Tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông tái diễn sau khi Việt Nam đệ nạp bản văn yêu cầu Tòa Trọng Tài Thường Trực ở Hague lưu tâm đến “chủ quyền pháp lý và quyền lợi của Việt Nam” trong vụ Phi Luật Tân kiện Trung Quốc. Trung Quốc dứt khoát từ chối tham gia vụ kiện và trước đây đã cảnh cáo Việt Nam chớ dính líu vào vụ này. Còn BBC tiếng Việt loan tin. “Trung Quốc nói vụ kiện mà Philippines khởi xướng lên tòa Trọng tài Liên Hiệp Quốc và được Việt Nam ủng hộ là không có tính pháp lý.”

Trung Quốc cũng lên án Hoa Kỳ đã không giữ thái độ “trung lập” khi Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ đưa ra bản phúc trình nói rằng các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc tại Biển Đông không phù hợp với Công Ước Quốc Tế Về Luật Biển (UNCLOS) 1982 mà Trung Quốc đã ký kết.

-The Week ngày 12/12/2014: Cựu Tổng Bí Thư Gorbachev đổ lỗi cho Hoa Kỳ đã tạo ra Chiến Tranh Lạnh Mới. Trong  cuộc phỏng vấn với báo Time ngày 12/12/2014 ông nói, “Tôi biết rằng chúng ta có thể lắng nghe người Mỹ, nhưng chúng ta không thể tin tưởng họ. Khi họ có ý làm chuyện gì thì họ sẽ biến cả thế giới (trái đất) (*3) xoay sang một trục mới để làm cho được.” (I learned that you can listen to the Americans, but you cannot trust them," he told Time. "When they get an idea to do something, they’ll turn the world onto a different axis to get it done.)

-Iternatioanl Business Times (Úc Châu) ngày 1/12/2014: Trong một bản tin nhan đề “Tranh Chấp Biển Đông: Việt Nam Liên Kết Với Phi Luật Tân Trong Hồ Sơ Chống Lại Trung Quốc” (South China Sea Dispute: Philippines and Vietnam Allies in Position Papers Against China) đã viết như sau, “Việt Nam đã dùng đường lối pháp lý chống lại Trung Quốc khi Hà Nội trình lên tòa án trọng tài biện minh trạng bác bỏ quan điểm của Trung Quốc đệ nạp ngày 7 Tháng 12. Trong hồ sơ này, Bộ Ngoại Giao Việt Nam đã chống lại việc Trung Quốc từ chối không tham gia vụ kiện đồng thời cáo buộc Trung Quốc đã khai thác những vùng biển thuộc chủ quyền của Phi Luật Tân khiến gây tổn thương đến Công Ước Quốc Tế Về Luật Biển.”

Nhận Định:

Hãy nhìn vào hình ảnh thực của thế giới ngày hôm nay. Phải nói những cuộc thi hoa hậu đang là sự kiện ồn ào, tốn kém diễn ra hầu như khắp nơi. Năm nào, tháng nào, hang cùng ngõ hẻm nào cũng có thi hoa hậu để rồi sau khi được lên ngôi… một số bị giết, bắt cóc hoặc làm điếm hạng sang, có cô lại lén lút trồng cần sa. Không biết bao nhiêu cô lấy được tấm chồng xứng đáng hay lại lọt vào “sổ đoạn trường” giống như nàng Kiều 15 năm luân lạc? Thật tình tôi không hiểu những cuộc thi hoa hậu này có giúp ích gì cho nhân loại không? Có tăng thêm phẩm giá của phụ nữ hay không? Điểm xuyết thêm vào cuộc sống đã quá ồn ào, nhức đầu vì suy thoái kinh tế, tranh đọat chính trị, ô nhiễm môi trường và thi hoa hậu…là các buổi trinh diễn của các nữ  “danh ca” nhạc Pop Mỹ lưu diễn quốc tế ăn mặc khiêu dâm, hở hang quá mức khiến các cô cậu choai choai mê nẩn tâm thần, gào thét như điên loạn. Đấy là biểu tượng của thế giới ngày hôm nay: Phải có thi hoa hậu, phải có nhạc xập xình, phải có đấu đá nhau về chính trị, phải có báo chí tự do loan tin bá láp, giật gân, ngụy tạo, bóp méo tin tức để câu khách, lừa mị độc giả…thì mới gọi là “tự do, văn minh” nếu không sẽ bị chê trách là lạc hậu, độc tài, vi phạm nhân quyền.

Ngay môn túc cầu, một trong những bộ môn thể thao đại chúng vô vị lợi cũng biến chất. Tinh thần “Olympic” có từ thời cổ Hy Lạp: hòa binh, hữu nghị, vui chơi đã trở thành “bộ máy kiếm tiền”. Liên Đoàn Bóng Đá Thế Giới (FIFA) bị tố  là ổ tham nhũng. Muốn được đứng ra tổ chức “Giải Túc Cầu Thế Giới” (World Cup) phải đút lót cho những “ông kẹ” này. Rồi khi đã được phép tổ chức rồi thì nước chủ nhà điên đầu với vấn đề an ninh, vé lậu, cá độ, nạn gái mãi dâm và mua dâm tứ phương đổ tới (như ở Ba Tây mới đây), và bạo động của các nhóm ủng hộ.  Anh Quốc khi tổ chức Thế Vận Hội 2012 đã phải bố trí cả hỏa tiễn, huy động cả chục ngàn cảnh sát bảo vệ an ninh, kể cả lực lượng “bắn tỉa” bố trí trên các cao ốc và máy bay trực thăng  quần trên  trởi để ngăn ngừa khủng bố. Thật là hình ảnh kinh hoàng không tưởng tượng nổi trong một thế giới “văn minh, tiến bộ” ngày nay.

Trong khi chúng ta ngồi đây ở nơi yên tĩnh, thì tại những nơi như Iraq, Syria, Afghanistan, Pakistan, Lybia,  Yemen, Sudan, Nigeria…bom bỏ ngày đêm, máy bay không người lái phủ kín bầu trời, phi đạn (rocket), hỏa tiễn phóng xuống bất cứ lúc nào, quân khủng bố chết đã đành mà dân vô tội “chết thật tình cờ” không ít. Trong khi đó thì đánh bom tự sát, bắt cóc đàn bà, trẻ nhỏ, chặt đầu ký giả, nhân viên cứu trợ làm kinh hoàng thế giới. Đám cưới cũng đánh bom, nhà thờ cũng máu đổ thịt rơi, xe chở học sinh thành lò thiêu xác, sân đá bóng cũng là “cánh đồng chết”. Chỗ nào Thần Chết cũng rình rập! Thật khó tưởng tượng những chuyện này cách đây khoảng 20 năm. Ngay cả Thời Kỷ Chiến Tranh Lạnh cũng không đến nỗi khủng khiếp như vậy. Cả những xứ nổi tiếng hiền hòa như Gia Nã Đại, Úc Châu giờ đây cũng lãnh cái nạn khủng bố.

Trong khi đó trên mặt trận ngoại giao. Những cuộc hội họp cứu trợ nhân loại thì ít. Liên tục những cuộc họp thượng đỉnh, bộ trưởng ngoại giao của NATO diễn ra tại Brusell, Pháp, Đức, Anh, WA, D.C. là những quyết định viện trở quân sự, tăng quân, tăng ngân sách quốc phòng, triển khai thêm xe tăng, máy bay chiến đấu, thiết lập thêm các hệ thống đánh chặn hỏa tiễn và nhất là cấm vận. Nào là cấm vận Nga, Crimea, Bắc Hàn, Iran, Syria , Cuba, Sudan  và mới đây nhất là Venezuela…

Còn trên đại dương xinh tươi diễn ra không biết bao nhiêu cuộc tập trận hải quân quy mô, cả chục cuộc tập trận mỗi năm. Bên cạnh đó, nước lớn ý mạnh đem giàn khoan, tàu ngư chính, tàu hải giám, tàu chiến và cả ngàn tàu đánh cá lấn chiếm biển đảo, vơ vét tài nguyên, biến cải các bãi đá ngầm thành căn cứ quân sự khiến các nước nhỏ “kêu trời không thấu”.  Hình ảnh thế giới ngày hôm nay, bình tâm suy nghĩ thật đáng buồn! Chuyện vui và an lành thì ít. Chuyện lo và ác mộng thì nhiều. Chuyện đạo đức thì hiếm. Chuyện dâm ô, bạo lực thì lan tràn. Trí tuệ và mộng ước của con người là đây chăng?

Trong mấy ngày qua hầu hết các hãng thông tấn lớn đều loan tin về  một diễn biến có tầm vóc quốc tế, đó là chuyện Tổng Thống Putin viếng thăm Ấn Độ theo lời mời của Thủ Tướng Modi. Trong cuộc hội kiến, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi nói: "Nga là người bạn gần gũi nhất và đối tác chiến lược ưu tiên của Ấn Độ.” Ông Putin đồng ý với Thủ tướng Modi và nhấn mạnh đây là "sự diễn đạt hoàn toàn chính xác" về lịch sử quan hệ Nga-Ấn Độ. Cuộc gặp gỡ diễn ra giữa lúc Hoa Kỳ cảnh cáo Ấn Độ là không khí căng thẳng giữa cộng đồng quốc tế với Nga không phù hợp cho việc làm ăn với Matxcơva. Theo Reuters, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Marie Harf cho biết, “Chúng tôi đã nói : lúc này không phải là lúc để làm ăn với Nga. Đương nhiên là chúng tôi đã chuyển thông điệp này tới các đồng minh và đối tác trên thế giới ”. Cũng có thể đây là lời cảnh cáo gián tiếp cho Thổ Nhĩ Kỳ vì vào ngày 1/12/2014 vừa qua Thổ Nhĩ Kỳ đã tiếp đón Ô. Putin, hai bên đã ký một số thỏa hiệp thương mại. Theo VietnamPlus, nhật báo The Times of India ngày 7/12/2014 đưa tin Ấn Độ sẽ không ủng hộ các biện pháp trừng phạt của Phương Tây chống Nga liên quan tới cuộc khủng hoảng ở Ukraine. Ajay Bisaria, quan chức Cục Á-Âu thuộc Bộ Ngoại Giao Ấn Độ, đánh giá các mối quan hệ Ấn - Nga là đối tác chiến lược đặc biệt và đặc quyền. Còn theo AP, Nga đang chống đỡ với nền kinh tế khốn đốn do sự cấm vận của Mỹ và Âu Châu, đã thắt chặt mối quan hệ với Ấn Độ. Hai bên đã thỏa thuận để Nga xây dựng thêm 12 lò phản ứng hạt nhân cho Ấn Độ trong vòng 20 năm, phối hợp lắp ráp trực thăng chiến đấu tiên tiến có thể  xuất cảng. Có thể Hoa Kỳ sẽ chỉ đe dọa chứ không dám cấm vận Ấn Độ. Hiện nay Hoa Kỳ đang cần hợp tác với Ấn Độ để tạo thế “chân vạc” đối đầu với Hoa Lục tại Á Châu. Điều này cho thấy chuyện chống Nga của Mỹ và Âu Châu không dễ dàng.

Dù thế nào đi nữa, Nga vẫn là một đại cường mà rất nhiều quốc gia cần nương tựa để vừa làm ăn, mua bán và hợp tác chế tạo vũ khí, bảo vệ nền độc lập của nước họ. Cách đây mấy hôm, Ô. Gorbachev đã lên tiếng kêu gọi Nga-Mỹ họp thượng đỉnh để phá tan khối băng giá trong quan hệ Mỹ-Nga hầu tránh một thảm họa Chiến Tranh  Lạnh Mới. Sắp tới đây, Nga sẽ công bố một quy định mới trong việc xử dụng vũ khí nguyên tử để bảo vệ an ninh cũng như sự sống còn của Nga. Nếu chiến tranh nguyên tử nổ ra thì chắc chắn cả ba nước Nga -Mỹ-Tàu đều bị hủy diệt. Bởi vì khi Nga dùng vũ khí nguyên tử tấn công Hoa Kỳ thì nhân cơ hội đó Hoa Lục cũng sẽ tấn công Hoa Kỳ để “trừ hậu họa”. Ngược lại khi Hoa Kỳ trả đũa Nga thì cũng phải tiêu diệt luôn Hoa Lục để không một ai sống sót. Do đó Đệ III Thế Chiến sẽ hủy diệt toàn cầu chứ không phải như hai quả bom nguyên tử dội xuống Hiroshima và Nagasaki như trong Đệ II Thế Chiến mà thôi. Bình tâm suy nghĩ, thế giới bây giờ đã mấp mé bên bờ vực chiến tranh hủy diệt chứ không phải rỡn chơi.

Còn chuyện Úc Châu. Ngày 11/12/2014 International Business Times đưa tin: “Để chuẩn bị cho Đệ III Thế Chiến, Úc Châu duyệt lại chương trình gọi là “Air Warfare Destroyer Programme” bằng cách tăng thêm 8.5 tỉ đô-la để bảo đảm an toàn khi chiến tranh nổ ra bằng cách đầu tư vào các lãnh vực như tàu ngầm, khu trục hạm, hỏa tiễn, ra-đa và trực thăng giám sát trên biển.” Nếu Úc Châu tăng cường chạy đua vũ trang thì các “bạn” láng giềng như Nam Dương, Mã Lai chắc chắn cũng phải coi chừng vì trong Thế Giới Ta Bà này, nay bạn mai thù là lẽ thường. Trong khi đó các nước vùng Baltic bao gồm Estonia, Latvia và Lithuania thuộc Liên-sô cũ cũng tăng chi phí quốc phòng để đối phó với Nga. Hầu như thế giới nơi nào cũng đều chuẩn bị chiến tranh. Vào ngày 11/12/2014 theo AP, bộ trưởng quốc phòng Ba Lan đã ca ngợi hỏa tiễn tầm xa mà nước này mua từ Hoa Kỳ là trang bị quân sự tối tân nhất Ba Lan từ trước tới giờ và nói rằng các hỏa tiễn này là nhu cầu đặc biệt vào giữa lúc khu vực đang căng thẳng.

Trước đây, rồi từ Đệ II Thế Chiến, tới Chiến Tranh Lạnh và sau đó, không một ai nghĩ rằng chiến tranh - dù là thế chiến có thể lan tới Úc Châu, một lục địa hẻo lánh ở Nam Cực. Thế nhưng ngày nay tình hình thế giới đổi thay, với sự trỗi dậy mạnh mẽ về quân sự, Hoa Lục có thể đưa khu trục hạm, tàu ngầm trang bị hỏa tiễn nguyên tử tới sát bờ biển của Úc. Do đó trong thâm tâm của người Úc, chống Nga chỉ là cái cớ (diện) còn chống Hoa Lục mới là mục tiêu chính (điểm). Hiện nay về mặt công khai, Úc vẫn né tránh nói đến việc đối đầu với Hoa Lục vì đang còn dựa vào Hoa Lục để phát triển kinh tế, nhưng bên trong thì “mài nanh giũa vuốt” cho một trận thư hùng vì Úc đang liên minh với Mỹ để khống chế Hoa Lục tại Biển Đông và Á Châu. Rõ ràng, trên thế giới, nơi nào cũng hầm hè nhau và chuẩn bị chiến tranh.

Từ bức tranh màu xám cả về mặt tinh thần và vật chất đó, chúng ta phải kêu lên: “Thế giới ơi! Một nơi duy nhất con người có thể sinh sống được.Tương lai của em đi về đâu?” Nghĩ thật đáng buồn! 

Đào Văn Bình
(California ngày 15/12/2014)

(*) Chú thích của tác giả cho rõ nghĩa
1) Tổng Thống Grant (1869-1877)
2 ) Nhập lượng (input) tức vốn hay đầu tư. Xuất lượng (output) tức thành quả hay thành phẩm.
3) Ý nói làm chuyện kinh thiên động địa, xoay chuyển cả trời đất?

Khai Dân TríĐào Văn Bình